پژوهش های زراعی زعفران در ایران: روند گذشته و نگاهی به آینده

نویسندگان

علیرضا کوچکی

چکیده

زعفران از جنبه های مختلف اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و سیاسی جایگاه ویژه ای در کشاورزی ایران و بخصوص مناطق زعفران­کاری دارا می باشد. نقش کشاورزان ایران در اهلی سازی و تکامل زراعی این گیاه در منابع متعدد علمی بین المللی به­صورت بارزی آورده شده است. گرچه نام این محصول مینیاتوری و به­ اصطلاح دست ساز همیشه با نام ایران همراه بوده است ولی به­نظر نمی رسد تلاش های علمی پژوهشگران ما در گذشته در خور این گیاه پرآوازه بوده باشد و مسلماً انتظار جهانیان از پژوهشگران ایرانی در زمینه زعفران خیلی بیش از آن است که امروزه برآورده شده است. در این نوشتار سعی شده است با نگاهی به پژوهش های زراعی زعفران در گذشته در سطح کشور، وضع موجود و دورنمای آینده آن نیز ترسیم شود. اگرچه پژوهش های زراعی اولیه در مورد زعفران در کشور از سابقه ای 70 ساله برخوردار است ولی طی یک دوره 40 ساله فعالیت علمی خاصی در این زمینه صورت نگرفت و فعالیت های پژوهشی منسجم عملاً از دهه 50 توسط برخی پژوهشگران پیشگام در خراسان آغاز شد. در دهه های 50 و 60 با پیدایش سازمان هایی همچون سازمان پژوهش های علمی و صنعتی (واحد خراسان) و شروع گسترش دوره های تحصیلات تکمیلی در دانشکده های کشاورزی پژوهش­های زراعی زعفران در دهه های 50 و 60 نسبتاً گسترش یافت و این موضوع بخصوص در دهه های 70 و 80 سرعت بیشتری به­ خود گرفت. در اوایل دهه 80 با تاسیس قطب علمی گیاهان زراعی ویژه در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد و در اواخر دهه 80 با تاسیس گروه پژوهشی زعفران در دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند و همچنین تأسیس کانون ارتباط با دانش زعفران در همان دانشگاه، فعالیت های پژوهشی تداوم یافت. در اوایل دهه 90 تاسیس پژوهشکده زعفران در دانشگاه تربت حیدریه و تلاش در جهت انتشار دو نشریه تخصصی زعفران توسط دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند و پژوهشکده زعفران و گسترش قابل ملاحظه دوره های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه ها و نیز توجه بیشتر به این محصول سرعت پژوهش های مربوط بیشتر شد. تأسیس دبیرخانه دائمی جشنواره زعفران در قائن، تشکیل شورای ملی زعفران در اتاق بازرگانی صنایع و معادن مشهد، تدوین طرح جامع بهبود و فرآوری زعفران، برگزاری کنگره و همایش های ملی، برگزاری دومین سمپوزیوم بین المللی زعفران در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد نمونه­هایی از توجه بیشتر به زعفران در سطح ملّی است که بدون تردید می تواند عامل مهمی در گسترش پژوهش های علمی روی این محصول باشد. امید است چنین رویه هایی زمینه های لازم را برای نوعی جنبش علمی در مورد زعفران فراهم ساخته باشد و انتظار می رود این جنبش علمی به­صورتی منسجم و جامع، مبانی پژوهش های رایج را مورد تجدید نظر قرار داده و به­علاوه جنبه های نوینی از تولید زعفران از جمله تولید در محیط های تحت کنترل، ارزیابی خلأ عملکرد، مدلسازی رشد و نمو، جنبه های فیزیولوژی و اکولوژی زراعی، نقش تغییرات اقلیم و گرمایش جهانی در گسترش سطح کشت و جابجایی عرصه های تولید آن در قالب پروژه های کلان بررسی نماید. بدون تردید انتقال یافته های علمی به عرصه های تولید و عرضه نتایج پژوهش ها درقالب نوشتارهای استاندارد بین­المللی به جامعه علمی جهانی می تواند دستاورد عملی چنین جنبشی باشد.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دانلود متن کامل این مقاله و بیش از 32 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

پژوهش‌های زراعی زعفران در ایران: روند گذشته و نگاهی به آینده

 زعفران از جنبه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و سیاسی جایگاه ویژه‌ای در کشاورزی ایران و بخصوص مناطق زعفران‌کاری دارا می‌باشد. نقش کشاورزان ایران در اهلی‌سازی و تکامل زراعی این گیاه در منابع متعدد علمی بین‌المللی به‌صورت بارزی آورده شده است. گرچه نام این محصول مینیاتوری و به‌ اصطلاح دست‌ساز همیشه با نام ایران همراه بوده است ولی به‌نظر نمی‌رسد تلاش‌های علمی پژوهشگران ما در گذشته در خور ا...

متن کامل

اخلاق فن‎آوری اطلاعات؛ نگاهی به گذشته و چشم‌اندازی به آینده

Purpose: The aim of the current study  is to reveal the inherent nature of information technology ethics. It gives an overview of the evolution of information technology history, and addresses the introduction of topics and issues into this field. Based on the relevant topics and issues associated  with information technology ethics, it is considered to be an interdisciplinary field. This attit...

متن کامل

تحلیل روند گذشته و پیش‌بینی آینده خشک‌سالی در استان اصفهان

The geographical location of Isfahan province has led the province to be at risk of drought. One of the ways to mitigate drought is evaluation and monitoring of drought based on indices that can determine its intensity and permanence in each region. In this research, for drought and trend analysis standard precipitation index and Mann-Kendall test were used, respectively. Also, monthly precipit...

متن کامل

روند پژوهش‌‌های حوزه کتابخانه‌های دیجیتالی: گذشته، حال و آینده

هدف: شناسایی روند‌های پژوهشی در حوزه کتابخانه‌های دیجیتالی از منظر سه رویکرد گذشته‌نگر، وضعیت کنونی، و آینده‌نگاری. روش‌شناسی: رویکرد پژوهش حاضر ترکیبی است. در مرحله نخست برای شناسایی گذشته و حال کتابخانه‌های دیجیتالی، محورها و موضوع‌های مطرح در کنفرانس‌های خاص این حوزه از رویکرد کمّی و مرور محورهای کنفرانس‌ها بهره گرفته شد. درباره آینده آن نیز از رویکرد کیفی و روش خیال‌پردازی علمی استفاده شد. ی...

متن کامل

نگاهی به آینده برنامه‌ریزی در ایران

The entire world has seen more or less dramatic changes in objectives and status of plans, as well as how plans are devised. Recent plans are more diverse when it comes to setting objectives and mainly stress the sustainability of development, rather than development per se. Modernday plans are mainly strategic and collaborative rather than technocratic. Finally, these plans are mostly non- cen...

متن کامل

منابع من

با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید


عنوان ژورنال:
علمی پژوهشی زراعت و فناوری زعفران

ناشر: دانشگاه تربت حیدریه

ISSN ‪2383-1529

دوره 1

شماره 1 2013

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2023